Brief aan mijn jonge ik; Jeroen de Valk

JAZZONNETTEN

Voor mijn ‘jonge ik’ was de ontdekking van trompettist Chet Baker een belangrijk moment. Met deze ontdekking begon een levenslange fascinatie. Zijn muziek bracht en brengt dagelijks schoonheid, troost en avontuur.

Uiteindelijk werd ik zijn biograaf; mijn boek over hem is tot dusverre in vijf talen verschenen. Mijn verzameling omvat onder meer zo’n zevenhonderd uur muziek, voor het merendeel onuitgebracht.

Toen ik ziek thuis zat in voorjaar 2004, schreef ik een serie door muziek geïnspireerde gedichten: ‘Jazzonnetten’. Ze kwamen mede tot stand onder invloed van Jean Pierre Rawie, rode wijn en slapeloosheid; vandaar de wat hoogdravende toon.

Ik heb er drie uitgelicht. Ze staan stil bij essentiële momenten in mijn bestaan als Chet-fan: het concert waarmee de fascinatie begon, zijn laatste optreden voor televisiecamera’s en de dag van zijn overlijden.

Concertgebouw, Amsterdam, 19 juli 1984 

Je boog je diep voorover op een klapstoel,
zo klein en broos in het Concertgebouw.
Waar je toch hoopte dat het lukken zou
Je lippen wilden niet, wel je gevoel.

Je perste nootjes in de microfoon;
die stond daar op de hoogte van je knie.
Het ging gestadig beter, ach, en zie:
Daar was-ie plots, die zachte, milde toon.

‘My foolish heart’, je had het net gezongen,
waarna je trage noten blies, zo rond
en langzaam groter wordend, als ballonnen.

Die zweefden ongehaast en ongedwongen,
en ieder keek ze na, met open mond.
Die nacht heb jij mij plots voor je gewonnen.

Theaterhaus, Stuttgart, 1 april 1988
(het laatste tv-concert)

Het was een slecht concert, was mij verzekerd.
Je haar was vies en vet, dat zagen velen,
En je fluitist moest maar piano spelen.
Je zat daar voor de drugs, zei men, voor ’t geld.

Je lange levensavond werd een nacht,
Je zang was niet of nauwelijks te horen,
En je trompet bereikte nét de oren;
Die noten waren eerder nooit zo zacht.

Je houding zei: waar ik nu naar verlang,
Dat is de dood, van mij rest slechts een wrak.
Het was beschamend, maar juist daarom goed.

Al was je ziek, je was niet bang.
Broodmager in dat malle witte pak,
Sprak je: dit is mijn lichaam, dit mijn bloed.

Amsterdam, 13 mei 1988
(Drummer John Engels: ,,Die vogel kwam van een andere planeet!’’) 

Al kwam je niet van een planeet, ver weg,
De aarde is ook nooit je thuis geweest.
Genieten deed je solitair het meest,
Je bleef ongrijpbaar, wat ‘k ook schrijf of zeg.

Alleen met je trompet werd je nog mens
En slechts dankzij die spuit was er geluk.
Het overige maakte je steeds stuk.
Je ging niet verder, legde daar de grens.

Maar soms, als je trompet iets prijs mocht geven,
Dan werd dat teng’re lijf een groot gewelf,
Vol klanken, langzaam, zacht maar onbevreesd.

Ze brachten dan al het gevoel tot leven.
Je leek, opeens veel groter dan jezelf,
Meer mens dan ooit een mens mens is geweest.

Jeroen de Valk, maart 2004 

Jeroen de Valk woont in Amersfoort en schreef meerdere boeken over jazz, waaronder de biografie van 'Chet Baker; herinneringen aan een lyrisch trompettist'. Meer informatie: www.jeroendevalk.nl